Kibir nedir?

Kibir, kişinin kendini üstün görmesi ve bu duyguyla başkalarını aşağılayıcı davranışlarda bulunmasına denir.

Kibir, kendini başkalarından üstün görmektir. Başkalarını beğenmeme ve kendini diğerlerinin üstünde görme davranışıdır. Bir davranış olarak dışarıya yansımayabilir. İnsan kendi içinde gizli bir büyüklenme hissine sahip olabilir. Bu his zaten genellikle gizliden gizliye yürütülür. İnsan kibrini genellikle ilan etmez. Hepimizin içinde bir şekilde büyüklük güdüsü vardır.

Bunun farkına varmak epey zordur. Az ya da çok, büyüklük iddiasındayız. Bu iddianın kibir olması ölçüsüne bağlıdır. Büyüklük iddiasının aşırı olanı, davranış olarak dışarıya yansıyanı da toplum tarafından cezalandırılır. Bebeklikten başlayarak büyüklük iddiamızı görmek mümkündür. Hep büyükleri taklit ederiz ve yetişkin olana kadar en büyük olma hevesindeyizdir.

Büyüklenme doğaldır, ancak aşırı olanı, yani temelsiz büyüklenme hoş görülmez. Kibrin ilanı ise ayıptır. Kibri ahlaksız kılan da ilan edilmesidir. Büyük olduğunu söylemek edepsizliktir. Gizli gizli büyükleneceksin ki tadı çıksın. İnsanlar binlerce yıldır böyle yapıyor. Doğal hayattan sıyrılmak tamamen bu sayede oldu. Aslan, fil, mamut bile avladık ama hayvanların karşısına çıkıp gösteriş yaparak değil hep birlikte büyüklüğün asıl kaynağını oluşturarak, toplum sayesinde yaptık. Yani birlikte büyük olduk.

Türkçede kibrin birçok adı var. Büyüklük taslama, şişinme, kendini beğenme, büyüklenme, azamet, tafra ve izzetinefis bunlardan bazılarıdır. Doğal bir davranış olduğu için dilde yer alması olağandır.  Hayatta yer almasından da korkmamalıyız. Her canlı bir işlemin parçasıdır. Kendi ölçüsünü tespit etmek ihtiyacındadır. Toplumsal rolümüzü ölçüp biçerken kibirli olduğumuz söylenemez. Benlik tasarımı deneme yanılma ile sınanır.

Ancak başkasına gösteriş yapmak ve gerçek dışı davranmak kibir suçunu oluşturur. Kibirli olanla olmayanın ayrımı topluma yönelik davranışlarımızda gizlidir. Bir şeyi kötü yapan başkalarının ona bakışıdır. Toplumun diğer parçalarını gücendirecek hareketler kötülüktür. Kibir ile eziklik arasındaki alana da dikkat çekmek gerekiyor. Çok büyüklenirseniz ahlaksız olursunuz.

İnsandan büyük şeyler var, bunlardan ilki de toplumdur. Toplum küçük bir parçası olduğunuzu size hatırlatır. Bununla birlikte çok altta kalırsanız da ezik oluyorsunuz. Bu da aşağılanma getirir ve toplum bunu da hoş görmez. İkisinin arasında bir yerde dengeyi tutturmanız beklenir. Kimse çevresinde ezik insanlar görmek istemez. Bu, aynen büyüklenme gibi, birer doğal parçası olduğumuz bütünü aksatır.

Akl-ı selim sahibi bir insan hayal ve vehimden ibaret olan kibrin ne kadar  manasız olduğunu anlar. Eğer kişiyi gurur ve kibre sevkeden, onun ceddinin ve neslinin şeref ve fazileti ise bu kendisine bir şeref kazandırmaz. Soyu ile övünmek ahmaklıktır. Kabil, Hazret-i Âdem’in oğlu idi, ancak babasının Peygamber olması, onu küfürden kurtarmadı.

Nuh (a.s)’un oğlu da babasının peygamberliğini kabul etmeyerek ebedi felakete sürüklendi. Bunun içindir ki, Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmaktadır: “Atalarınız ile övünmeyi terk edin” Eğer insan kendinde var olan kudret, servet ve marifetten dolayı gurur ve kibre giriyorsa, bu da pek manasızdır ve büyük bir  cehalettir. Zira, bir insan fil kadar kuvvetli ve kaplan gibi cesaret ve şacaatli olamaz.

Sonsuz kudret sahibi olan ve kendisindeki bu nimetleri ona ihsan eden Cenab-ı Hakk’a karşı böyle bir harekette bulunmak en büyük felakettir. İnsan ne kadar kuvvet ve iktidar sahibi olursa olsun, bunların bir gün mutlaka elinden çıkacağını düşünse kesinlikle gurur ve kibre düşmez.

Akıllı insan kendisinde bulunan maddi ve manevi nimetlerin Cenab-ı Hakk’ın lütuf ve keremi olduğunu bilmeli, bir anda yazı kışa, kışı yaza çeviren Allah’ın bu  nimetleri elinden her an alabileceğini unutmamalıdır ki, gurur ve kibre düşmesin. İnsan bütün bu nimetleri Allah’ın ikramı olarak görür ve şükür ile mukabele ederse bu hastalığa düşmez.

Sözlükte "kibir" ne demek?

1. Büyüklük, ululuk.
2. Kendini büyük görme, başkalarından üstün tutma, büyüklenme.
3. Onur, gurur.

Kibir kelimesinin ingilizcesi

n. arrogance, conceit, disdain, haughtiness, pride, hauteur, hubris, importance, loftiness, snootiness, vainness, vanity
Köken: Arapça

Son eklenenler

hbo
bki

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç